Böbrek Taşı Nedir ? Belirtileri Nelerdir ?

böbrek taşıBöbrekler bel kemiğinin iki yanında, fasulyeye benzeyen başlıca işlevleri kanın fazla suyunu ve artık maddelerini süzmek olan bir çift organdır. Bu artık maddeler idrar şeklinde  böbrekten mesane (sidik torbası ) na aktarılır ve buradan da dışarıya atılır.

Böbrek Taşı Nasıl Oluşur, Sebepleri

Üreme sisteminin içerisinde herhangi bir düzeyde taş oluşmasına ürolitiyazis denir. En çok taş oluşumunun görüldüğü yer böbreklerdir. Oldukça sık görülen bir hastalık olan böbrek taşı, özellikle erkeklerde daha sık ortaya çıkmaktadır. Günümüzde taş oluşumunda ailesel yatkınlığın olduğu da bilinmektedir.

Normal idrarın içeriğinde bulunan özellikle ürik asit ve kalsiyum gibi maddeler kristalleşerek böbrek içinde taş olarak adlandırılan yapıları oluştururlar. Bazı taşlar hiç belirti vermeden böbrekte kalabilirler. Bazıları ise  idrarla dışarı atılabilirler. Küçük olan taşlar herhangi bir belirti vermeden veya çok az bir rahatsızlıkla dışarı atılabilirken daha büyük olan taşlar çok şiddetli ağrılara sebep olabilirler.

Böbrek taşını oluşturan sebepler kesin olarak bilinmemektedir. Bazı araştırmacılar içilen suyun çok fazla sert ( kalsiyum sulfat içeriği fazla ) veya çok fazla yumuşak ( sodyum karbonat içeriği fazla ) olmasının etki edebileceğini söylemektedirler. Aşırı alkol tüketimi, gut hastalığı da aşırı taş oluşumuna sebep olabilir. Bazı araştırmacılar ise aşırı sıvı kaybına neden olan sıcak iklimlerde böbrek taşının daha sık rastlandığını, bir başka grup birtakım özel yiyeceklerin böbrek taşına neden olduğunu iddia etmektedir. Bazı hastalıklar, ilaçlar, beslenme alışkanlığı böbrek taşının ortaya çıkmasına neden olabiliyor. Bunlar böbrek taşının oluşmasında etkili olan hazırlayıcı etkenlerdir. Kola gibi asitli içeceklerin uzun süre yüksek miktarlarda tüketilmesi ve liften fakir besinlerle beslenme sonucu böbrek taşı oluşabilir.

Böbrek Taşı Neye Benzer

Oluşan bu taşlar ceviz büyük olabileceği gibi kum tanesi kadar küçükte olabilirler. Düzgün yuvarlak, sivri, asimetrik vs. çeşitli şekillerde olabilirler. Çoğu taş sarı-kahverengi renklerdedir. Ancak kimyasal bileşimine göre bronz rengi, altuni veya siyah renkli taşlar da olabilir.

Böbrek Taşı Görülme Sıklığı:

Böbrek taşı oldukça sık görülen bir hastalıktır. Erkeklerin % 10-15 i, kadınların ise ortalama % 5 inde görülür.İlk olarak genellikle 20-30 yaşlarında ortaya çıkar. Özellikle erkeklerde bir kez taş oluşmuş erkeklerin 3/2 ‘sinde ortalama 9 yıl içinde taş tekrarlamaktadır.

Belirtiler ve Şikayetler

Böbrek taşları zaman içinde yavaş yavaş oluşurlar. Zaman zaman küçük belirtiler verebilirler. Bazen sırt ağrısı, kas ağrısı sanılabilen küçük belirtiler verirler. Bu tür hastalarda sık sık idrar yolları enfeksiyonu gelişir. Ancak belli bir boyut ve pozisyona ulaştığında küçük taşlar idrar kanalına geçebilir ve taşın bulunduğu bölgede yaptığı irritasyona veya tıkanıklığa bağlı olarak böbrek koliği olarak bilinen, kasığa doğru yayılan ve nöbetlerle ortaya çıkan ağrıya neden olur.

Ağrı aniden, genellikle gece veya sabaha karşı gelir. Akut apandisit veya barsak kökenli ağrılarla karışabilir. Ağrı belde, iki yanda veya mide bölgesi ve kasıkta başlayabilir.Erkeklerde testislere veya penise yayılabilir. Ağrı ile birlikte mide bulantısı, kusma, titreme, ateş görülebilir. Hasta huzursuzdur. Bir oturur, bir kalkar. şiddetli idrar yapma isteği ve idrar yaparken yanma oluşur. Taşın hareket etmesi ve taşın bulunduğu yer, ağrının görülme yerini etkiler. Örneğin böğür dediğimiz bölgede ağrı varsa, taş, böbrek ya da üst idrar yollarında olabilir. Ağrının şiddeti ise kişiden kişiye değişir. Bazı kimselerde ağrı çok şiddetlidir. Hastayı kıvrandırır ve bu hastalara acil müdahale gerekir. Bazılarında ise çok hafif seyreder.

Böbrek ağrısı bir saat kadar sürebilir. Taş hareket ettikçe ve kasılmalar meydana geldikçe böbrek ağrısı atakları ortaya çıkar. Böbrek taşının bulunduğu her durumda bakterilerin neden olduğu enfeksiyona karşı eğilim vardır. Bu hastalığın tek iyi olan yani, vakaların çoğunun tanısı, görüntüleme yöntemleriyle rahatlıkla konur.

Böbrek taşlarında görülen bir diğer klasik belirti ise hematüri olarak adlandırılan idrara kan hücrelerinin karışmasıdır. idrarda ki Bu kan hasta tarafından çıplak gözle görülebileceği gibi ancak mikroskopla görülebilecek tarzda az da olabilir. İdrar genellikle koyu renkli, bulanıktır ve bazen kokulu olabilir.

Nasıl Teşhis Konur

Genellikle şikayetlerinizi dinleyen doktor idrar da kan hücrelerinin de görülmesi ile tanı koyabilir. Şikayetlerin taş nedenli olduğunu doğrulamak üzere röntgen tetkiki veya ultrasound tetkiki isteyecektir.Böylece taşın boyutu , şekli ve yeri konusunda bilgi sahibi olacaktır. Kan ve idrar tahlilleri ile de taşın kimyasal yapısı, idrarda kan olup olmadığı ve enfeksiyon bulunup bulunmadığı hakkında bilgi sahibi olacaktır.

Böbrek taşının teşhisinde görüntüleme yöntemleri ve laboratuar tetkikleri kullanılır. Röntgen filminde böbrek taşı varsa genellikle görülür. Bu film çekilirken hasta yatırılır. Fakat bütün taşlar direkt röntgen filminde görülmeyebilir. Bütün taşların görüldüğü sistem bilgisayarlı tomografidir. Böbrekteki ve idrar yollarındaki taşları görüntülemede en önemli yöntem olarak kabul edilmektedir. Ayrıca damar içi piyelogram yöntemi ve ultrason (hamilelerde radyasyonu önlemek için) kullanılır. Damar içi piyelogramda adından da anlaşılacağı gibi damar içine bir ilaç verilir. Bu madde böbrekten ve idrardan geçeceği için buralarda taş varsa fark edilir.

Böbrek Taşı Tedavisi

Başlangıçta taşın kendiliğinden düşmesi beklenirken, sadece ağrı kesiciler verilir ve her gün içtiğinin birkaç katı daha fazla su içmesi önerilir. Ağrı kesiciler tablet ya da enjeksiyon şeklinde verilebilir. Yeterli olmazsa narkotik ilaçlar kullanılabilir. Sıvı tedavisi ile idrar çıkışı arttırılarak taşın atılmasını kolaylaştırılır. Ağrı kesici ve sıvıyı ağız yoluyla alabilen hastalar evine gönderilerek ayaktan takip edilebilir. Ancak ağrı çok şiddetliyse ve hasta su içemiyorsa hastaneye yatırılması gerekebilir.

Bir iki hafta beklenir. Aynı zamanda diyetine de dikkat etmesi önerilir. Bir iki hafta sonra tekrar röntgen veya ultrason tetkiki yapılarak taşın üriner sistem boyunca daha aşağılara ilerlediği görülürse aynı tedaviye devam edilir. Herhangi bir değişiklik olmaz ise aşağıdaki yöntemler uygulanabilir;

  • Taş Kırma
  • Kapalı Yöntemle Taş Çıkarılması
  • Üreteroskopi